ميراث امام حسين، عليه السلام، از پيغمبر صلّي الله عليه وآله وسلّم ( ويژهنامه چهارم محرم / 2)
حسن و حسين ـعليهما السّلامـ وارث كمالات علمي، روحي، اخلاقي، و جسمي پيغمبر صلي الله عليه وآله وسلّم بودند. مردم در سيما و رفتار و روش آنها پيغمبر را ميديدند، و عظمت و روحانيت او را تماشا مينمودند. وجود پيغمبر صلي الله عليه وآله وسلّم نسبت به حسنين ـعليهما السّلامـ كانون مهر، شفقت، نوازش، لطف، و رحمت پدرانه بود. آنها را دوست ميداشت و ميبوئيد و ميبوسيد، و زبانشان را ميمكيد بر دوش مبارك خويش سوارشان ميكرد. شخصاً از آنها پرستاري ميفرمود. آنها را پسر خود ميخواند. از گريه آنها ناراحت ميشد. آنها را روي سينه خود ميخوابانيد. از شنيدن اسمشان لذت ميبرد. در كوچه، در خانه، در مسجد، در حضور صحابه و مردم، در هنگام سخنراني، خطبه و در حال نماز، حسنين ـعليهماالسّلامـ مشمول مراحم مخصوص پيغمبر بودند.
اخباري كه در كتب معتبر اهل سنت است، همه حكايتي از اين عواطف پاك است. اين مهربانيها در عين حال كه نمونهاي از تواضع و فروتني فوق العاده و سادگي زندگي پيغمبر بسيار با عظمت اسلام بود، تمركز عواطف شديد پدرانه او را در حسنين، و فاطمه زهرا ـعليهم السّلامـ نشان ميداد. چون اين عواطف از پيامبر خدا صلي الله عليه وآله صادر ميشد كه در اوج كمالات و در حد اعتدال، و استقامت بود، محبت و رضا هيچگاه او را بر آن نميداشت كه از سخن راست، و حقيقت كلمهاي بيشتر بگويد، دليل كمال لياقت، و صلاحيّت، و شايستگي حسنين بود زيرا تعبيراتي كه پيغمبر صلي الله عليه وآله در حق آنها ميفرمود و اوصافي كه در حق آنها ميگفت تنها از عواطف و احساسات پدرانه برنميآيد. معلوم بود كه پيغمبر صلي الله عليه وآله وسلّم در سيماي آنها يك سّر الهي مشاهده ميكرد.
بر حسب احاديث شريفه ثقلين، و احاديث امامان، و احاديث سفينه، و احاديث بسيار ديگر1 حسن و حسين ـعليهماالسّلامـ وارث علوم پيغمبر و هريك، در عصر خود رهبر حقيقي امّت اسلام و حافظ آفتاب جهانتاب شرع بودند.
امام و وصي و جانشين پيغمبر يكي از صفات برجستهاش همين است كه ميزان تعادل و اعتدال امور باشد، و در حقيقت مركزي است كه واماندگان راه حقيقت و كُند روها به آن مركز سوق داده ميشوند تا عقب نمانند و فاصله آنها با امام كه پيشرو قافله خداپرستان است زياد نشود، و تندروهاي افراطي به آن مركز برگردانده ميشوند تا شتاب خارج از حد، سبب گمراهي آنها نشود. و اين است حقيقت معناي كلام پيغمبر صلي الله عليه وآله وسلّم در ذيل بعضي احاديث صحيحه ثقلين:
فَلا تُقَدِّمُو هُما فَتُهْلِكُوا وَ لا تَقْصُروُا عَنْهُما فَتُهْلِكُوا وَ لا تُعَلِّمُوهُمْ فَاِنَّهُمْ اَعْلَمُ مِنْكُمْ2
بر قرآن و عترت مقدّم نشويد، كه هلاك ميگرديد، و از آنها عقب نيفتيد، كه هلاك ميشويد، و به عترت چيزي نياموزيد زيرا آنها از شما داناترند.
پس حسين عليه السّلام بيترديد وارث علم و كمال پيغمبر صلي الله عليه وآله وسلّم است و همه مردم به علم و دانش او محتاج هستند.
بر حسب روايات متعدد كه در كتابهاي معتبر نقل شده فاطمه زهرا سلام الله عليها در مرض موت پدرش، حسن و حسين را نزد آن حضرت آورد، و عرض كرد: يا رسول اللّه اين دو پسران تو هستند آنها را ببخش و عطائي مخصوص فرما، يا به آنها چيزي به ارث عطا كن!
پيغمبر فرمود: به حسن عظمت و بردباري ميبخشم، و به حسين جود و مهرباني.
و در روايت ديگر است كه فرمود: به اين بزرگ (يعني حسن) مهابت و حلم بخشيدم و به آن كوچك (يعني حسين) محبت و رضا. در حديثي ديگر فرمود: امّا حسن، پس هيبت و آقائي من براي اوست، و امّا حسين، پس خود و جرأت من از براي اوست، ميباشد.3
اين احاديث، گوشهاي از كمالات و خلقياتي كه حسن و حسين از جّد خود ارث بردهاند را نشان ميدهند.
سّر اين تعبيرات اشاره به روشهاي خاص حسن و حسين و چگونگي رهبري و برنامههاي آنها و تصديق روش هر دو است تا مردم بدانند كه سرچشمه و منبع اين دو روش مأموريتهاي ديني، و تكاليف خاصي است، كه پيغمبر با وحي الهي آنها را به آن مكلف ساخته است هر دو روش از روش پيغمبر و سيره او جدا نميباشد و گرنه حسن و حسين هر دو جامع تمام كمالات اخلاقي و وارث جد و پدر، و حافظ دين و قرآن مقدس بودهاند.
1ـ كه ما در تأليفي كه در اثبات حجيت فقه شيعه، و وجوب رجوع به احاديث اماميّه در احكام نوشتهايم آنها را ذكر كرده و صحت اسناد و دلالت آنها را واضح و آشكار ساختهايم.
2ـ صواعق، ص 148.
3ـ نظم درر السمطين، ص 212. الاصابه، ج 4، ص 316 ـ 481. ذخائر العقبى، ص129. صواعق، ص 189. كفاية الطالب ص 277.
