وضو
مسأله242. در وضو واجب است صورت و دستها را بشويند و جلوي سر و روي پاها را مسح كنند.
مسأله243. در ازاي صورت را بايد از بالاي پيشاني، جايي كه موي سر بيرون ميآيد تا آخر چانه شست، و پهناي آن بمقداري كه بين انگشت وسط و شست قرار ميگيرد بايد شسته شود، و اگر مختصري از اين مقدار را نشويد وضو باطل است. و براي آن كه يقين كند اين مقدار كاملا شسته شده بايد كمي اطراف آن را هم بشويد.
مسأله244. اگر صورت يا دست كسي كوچكتر يا بزرگتر از معمول مردم باشد، بايد ملاحظه كند كه مردمان معمولي تا كجاي صورت خود را ميشويند او هم تا همانجا را بشويد. و نيزاگر در پيشاني او مو روييده يا جلوي سرش مو ندارد بايد به اندازه معمول، پيشاني را بشويد.
مسأله245. اگر احتمال دهد چرك يا چيز ديگري در ابروها و گوشههاي چشم و لب او هست كه نميگذارد آب به آنها برسد، چنان چه احتمال او در نظر مردم به جا باشد، بايد پيش از وضو وارسي كند كه اگر هست برطرف نمايد.
مسأله246. اگر پوست صورت از لاي مو پيدا باشد بايد آب را به پوست برساند. و اگر پيدا نباشد شستن مو كافي است و رساندن آب به زير آن لازم نيست.
مسأله247. اگر شك كند كه پوست صورت از لاي مو پيدا است يا نه، بنا بر احتياط واجب بايد مو را بشويد و آب را به پوست هم برساند.
مسأله248. شستن داخل بيني و مقداري از لب و چشم كه در وقت بستن ديده نميشود واجب نيست. ولي براي آن كه يقين كند از جاهايي كه بايد شسته شود، چيزي باقي نمانده، واجب است مقداري از آنها را هم بشويد. و كسي كه نميدانسته بايد اين
مقدار را بشويد، اگر بداند در وضوهايي كه گرفته مقدار واجب را شسته نمازهايي كه خوانده صحيح است.
مسأله249. بايد صورت و دستها را از بالا به پايين شست و اگر از پايين به بالا بشويد وضو باطل است.
مسأله250. اگر دست را تر كند و به صورت و دستها بكشد، چنان چه تري دست به قدري باشد كه به واسطه كشيدن دست، آب كمي بر آنها جاري شود كافي است.
مسأله251. بعد از شستن صورت بايد دست راست و بعد از آن دست چپ را از آرنج تا سر انگشتها بشويد.
مسأله252. براي آن كه يقين كند آرنج را كاملا شسته، بايد مقداري بالاتر از آرنج را هم بشويد.
مسأله253. كسي كه پيش از شستن صورت دستهاي خود را تا مچ شسته، در موقع وضو، بايد تا سر انگشتان را بشويد، و اگر فقط تا مچ را بشويد وضوي او باطل است.
مسأله254. در وضو، شستن صورت و دستها مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بيشتر از آن حرام ميباشد. و اين كه كدام شستن، اول يا دوم يا سوم است مربوط به قصد كسي است كه وضو ميگيرد، پس اگر به قصد شستن مرتبه اول مثلاً ده مرتبه آب به صورت بريزد، اشكال ندارد و همه آنها شستن اول حساب ميشود، و اگر به قصد اين كه سه مرتبه بشويد سه مرتبه آب بريزد مرتبه سوم آن حرام است.
مسأله255. بعد از شستن هر دو دست، بايد جلوي سر را با تري آب وضو كه در دست مانده مسح كند، و احتياط واجب آن است كه با دست راست مسح نمايد، و نيز احتياط آن است كه مسح از بالا به پايين باشد، اگرچه اقوي جواز مسح از پايين به بالا است.
مسأله256. يك قسمت از چهار قسمت سر، كه مقابل پيشاني است جاي مسح ميباشد. و هر جاي اين قسمت را به هر اندازه مسح كند كافي است، اگر چه احتياط مستحب آن است كه از درازا به اندازه درازي يك انگشت و از پهنا به اندازه پهناي سه انگشت بسته مسح نمايد.
مسأله257. لازم نيست مسح سر بر پوست آن باشد، بلكه بر موي جلوي سرهم صحيح است، ولي كسي كه موي جلوي سر او به اندازهاي بلند است كه اگر مثلاً شانه كند به صورتش ميريزد، يا به جاي ديگر سر ميرسد، بايد بن موها را مسح كند، يا فرق سر را باز كرده پوست سر را مسح نمايد. و اگر موهايي را كه به صورت ميريزد يا به جاهاي ديگر سر ميرسد، جلوي سر جمع كند و بر آنها مسح نمايد يا بر موي جاهاي ديگر سر، كه جلوي آن آمده مسح كند باطل است.
مسأله258. بعد از مسح سر، بايد با تري آب وضو كه در دست مانده روي پاها را از سر يكي از انگشتها تا برآمدگي روي پا مسح كند، و احتياط واجب آن است كه تا مفصل را هم مسح نمايد.
مسأله259. پهناي مسح پا به هر اندازه باشد كافي است، ولي بهتر آن است كه به اندازه پهناي سه انگشت بسته مسح نمايد، و بهتر از آن مسح تمام روي پا است.
مسأله260. احتياط آن است كه در مسح پا، دست را بر سر انگشتها بگذارد و بعد به روي پا بكشد، هرچند اكتفا به اين كه تمام دست را روي پا بگذارد و كمي بكشد جايز است.
مسأله261. در مسح سر و روي پا، بايد دست را روي آنها بكشد و اگر دست را نگهدارد و سر يا پا را به آن بكشد وضو باطل است. ولي اگر موقعي كه دست را ميكشد سر يا پا مختصري حركت كند اشكال ندارد.
مسأله262. جاي مسح بايد خشك باشد و اگر به قدري تر باشد كه رطوبت كف دست به آن اثر نكند، مسح باطل است. ولي اگر تري آن به قدري كم باشد كه رطوبتي كه بعد از مسح، در آن ديده ميشود بگويند فقط از تري كف دست است اشكال ندارد.
مسأله263. اگر براي مسح، رطوبتي در كف دست نمانده باشد، نميتواند دست را با آب خارج تر كند، بلكه بايد از اعضاء ديگر وضو رطوبت بگيرد و با آن مسح نمايد.
مسأله264. اگر رطوبت كف دست فقط به اندازه مسح سر باشد احتياط واجب آن است كه سر را با همان رطوبت مسح كند، و براي مسح پاها از اعضاء ديگر وضو رطوبت بگيرد.
مسأله265. مسح كردن از روي جوراب و كفش باطل است ولي اگر به واسطه سرماي شديد يا ترس از دزد و درنده و مانند اينها نتواند كفش يا جوراب را بيرون آورد، مسح كردن بر آنها اشكال ندارد. و اگر روي كفش نجس باشد، بايد چيز پاكي بر آن بيندازد و بر آن چيز مسح كند. و احتياط واجب آن است كه تيمم هم بنمايد.
مسأله266. اگر روي پا نجس باشد و نتواند براي مسح، آن را آب بكشد بايد تيمم نمايد.