نامه 6
به نام خدا
به لحاظ مبارك مرجع عزيزم، حضرت آيت الله العظمى آقاى حاج شيخ لطف الله صافى (مد ظله العالى) برسد.
با سلام و تبريك ايام ولادت حضرت فاطمه زهرا، سلام الله عليها، خواهشمند است در اين روزهاى خجسته، اينجانب را نصيحتى فرماييد تا بتوانم هر چه بيشتر در راه اسلام، ثابت قدم باشم.
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمدلله رب العالمين و الصلوة والسلام على سيدنا و نبينا أبى القاسم محمد و آله الطاهرين، سيما بقية الله فى الارضين.
«قال الله تعالى: وَ اَنَّ هذا صِراطى مُسْتَقيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعِ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبيلِهِ ذلِكُمْ وَصّيكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ.»1
نصيحتى كه به شما مى نمايم، برگرفته و اقتباس از نصيحت و سفارش مرحوم علاّمه حلّى، به فرزندش، فخرالمحقّقين، قدس سرهما، مى باشد. ايشان از بزرگترين علماى اسلام است كه در همه علوم نقلى و عقلى از اساتيد كم نظيرند. آن بزرگوار در خاتمه كتاب ارزنده قواعد، به فرزندش، كه او نيز از شخصيتهاى برجسته علمى و از مفاخر عالم علم و تحقيق و فضيلت است، سفارشاتى فرموده است.
آن فقيه عظيم، فرزند جليل خود را مخاطب قرار داده و بعد از دعاى خير، او را به تقوا و پرهيزكارى، كه سپر نگهدارنده و وسيله پايدار و سودمندى است و انسان را براى قيامت آماده مى نمايد، وصيت مى فرمايد و به اطاعت اوامر خدا، آنچه موجب رضاى او و دورى از آنچه نهى فرموده، دستور مى دهد.
از او مى خواهد كه عمرش را در تحصيل كمالات و كسب فضايل و صعود از پستى نقصان و نادانى، به اوج علم، كمال، مدارج معارف، آداب و مقامات انسانى و اعمال صالحه صرف نموده و اوقات خود را بيهوده تلف نسازد.
از جمله اين وصايا، احسان، مساعدت، كمك به برادران، قضاى حوايج محتاجان و مقابله بدى به نيكى و تشكر و امتنان از نيكوكاران است.
نيز او را به ترك صحبت و هم نشينى و معاشرت با مردم نادان و فاسدالاخلاق، سفارش مى كند.
و از طرف ديگر، فرزندش را به ملازمت محضر علما و مجالست فضلا، كه سبب رفع جهل و موجب اخلاق حسنه است، توصيه مى فرمايد.
به صبر و توكل، رضا و حسابرسى نفس و استغفار و پرهيز از ظلم، خصوصاً به يتيمان و ضعفا وصيت مى كند و مى فرمايد: خداوند در كيفر كسى كه شكسته اى را برنجاند و ضعيف و افتاده اى را بيازارد، گذشت نمى فرمايد.
و بعد از آن مى فرمايد: در اداى نماز شب، مواظبت داشته باش كه پيامبر عظيم الشأن، صلى الله عليه و آله، بر آن ترغيب و تشويق فرموده است; آنجا كه مى فرمايد: «مَنْ خُتِمَ لَهُ بِقِيامِ الَّليْلِ ثُمَّ ماتَفَلَهُ الْجَنَّة».2
صله رحم و پيوند با خويشان را كه سبب زيادتى عمر است انجام بده. و در حسن خلق، هر چه مى توانى اهتمام كن كه پيامبر اكرم، صلى الله عليه و آله، مى فرمايد: «اِنَّكُمْ لَنْ تَسَعوُا النّاسَ بِأَمْوالِكُمْ فَسْعُوهُمْ بِأَخْلاقِكُمْ».3
در پيوند با ذريه طيبه ـ فرزندان معصومين، سلام الله عليهم أجمعين، ـ سادات كرام و خدمت و احترام به آنها تلاش داشته باش كه خداوند متعال در سفارش آنها تأكيد فرموده و مودّت و دوستى ايشان را اجر رسالت قرار داده است: «قُلْ لاأَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً اِلاَّ الْمَوَدَّةَفِى الْقُرْبى».4
و حضرت ختمى مرتبت، صلى الله عليه و آله، فرمودند: «من از چهار گروه، در روز قيامت شفاعت مى كنم، اگر چه به مقدار گناهان اهل دنيا، گناه بياورند: كسى كه ذريه مرا يارى كرده باشد، شخصى كه در تنگدستى مالش را به فرزندان من بذل كرده باشد، آن كس كه اولاد مرا، به زبان و دل، دوست داشته باشد و شخصى كه براى قضاى حاجتهاى ذريّه من، در وقتى كه طرد شده و كنار گذاشته شده باشند، سعى و تلاش نمايد.»5
و همچنين بر تو باد به تعظيم فقها و اكرام علما، كه پيامبر عالى قدر اسلام، صلى الله عليه و آله، فرمودند:
«مَنْ أَكْرَمَ فَقيهاً مُسْلِماً لَقَى اللهَ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ هُوَ عَنْهُ راض وَ مَنْأَهانَ فَقيهاً مُسْلِماً لَقَى اللهَ يَوْمَ القِيامَةِ وَ هُوَ عَلَيْهِ غَضْبانْ».6
نگاه كردن بر عالم عبادت است، نظر به در خانه عالم عبادت است و مجالست و همنشينى با عالم عبادت است.
بر تو باد به تحصيل علم و فهم دين! مبادا علمى را كه دارى، از آنان كه نياز دارند، كتمان كنى و اظهار ننمايى.
در قرآن مجيد است: «آن كس كه دانش خود را كتمان كند، خدا و همه لعنت كنندگان او را لعنت مى كنند».7
خصوصاً اگر بدعتها ظاهر شود، واجب است بر عالم كه علم خود را اظهار كند و بدعتها را دفع نمايد و نگذارد كه مردم گمراه شده، در اشتباه بيفتند.
قال رسول الله صلى الله عليه و آله: «اِذا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فى أُمَّتى فَلْيُظْهِرُ الْعالِمُ عِلْمَهُ فَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللهِ».8
توصيه حقير، اضافه بر آنچه علامه حلى، رحمة الله عليه، فرموده، اين است كه ياد خدا را در هيچ حال فراموش مكن و خدا را چنان عبادت و پرستش كن كه گويى او را مى بينى و اگر تو او را نمى بينى، او تو را مى بيند; «اِعْبُدِاللهَ كَأَنَّكَ تَراهُ فَاِنْ كُنْتَ لا تَراهُ فَاِنَّهُ يَراكَ».9
بر ياد او به دل و زبان مستمر و مداوم باش! يقيناً خدا هم تو را ياد مى نمايد; «فَاذْكُرُونى أَذْكُرْكُمْ».10
و از شكر نعمتهاى او، اگر چه كسى از حق شكر آنها بر نمى آيد، غافل مباش و از كفران نعمت و اينكه با نعمت خدا او را معصيت كنى، بر حذر باش كه «وَلَئِنْ شَكَرْتُمْ لاََزيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ اِنَّ عَذابى لَشَديدْ».11
در معامله با مردم، طريق انصاف را رعايت كن! مبادا حقى را از كسى، اگر چه كوچك باشد، انكار كنى و تا بتوانى با برادران دينى مواسات داشته باش! «اَشَدُّ الاَعْمالِ ثَلاثَةٌ مُواساةُ الاِخْوانِ فِى الْمالِ وَ اِنْصافُ النّاسِ مِنْ نَفْسِكَ و ذِكْرُاللهِ عَلى كُلِّ حال».12
حق برادران و خواهران مؤمن و مؤمنه را رعايت كن! آسانترين آن، اين است كه براى آنها دوست بدارى، آنچه را براى خودت دوست مى دارى، و ناخوش داشته باشى، آنچه را براى خود ناخوش مى دارى.
و با آنها كه از تو مى بُرَند، تو پيوند كن و آنها را كه به تو ستم مى كنند عفو كن!
بپرهيز از خودبينى و غرور و تكبر و نظر حقارت به ديگران; «اَلَيْسَ فى جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرينَ».13
به هيچ يك از بندگان خدا و برادران و خواهران ايمانى، به نظر كم قدرى، نگاه مكن! شايد همان كسى كه تو او را كم گرفته و كم مى بينى، از اولياى خدا باشد.
مظاهر دنيا و مقامات ظاهرى، معيار، نشان قدر معنوى و حقيقى و شأن اشخاص نيست كه «اَلاَْكْثَرونَ هُمُ الاَْقَلّونَ يَوْمَ القِيامَةِ».14
هر چه خود را در مقايسه با ديگران كمتر بشمارى و تواضع بيشتر داشته باشى، به مقامات و درجات بالاتر نايل مى شوى.
امر به معروف و نهى از منكر، سعى و كوشش در اعلاى كلمه اسلام و تبليغ مكتب اهل بيت، عليهم السلام، را كه مكتب اصل و اصيل اسلام است، هميشه وجهه همت خود قرار بده و حب فى الله و بغض فى الله را در همه احوال و كارها مراعات كن! «اَوْثَقُ عُرَى الاِْيمانِ الْحُبُّ فِى اللهِ وَ الْبُغْضُ فِى اللهِ».15
بر راستى و صداقت، درستى و امانت و حفظ عهد و وفاى به وعده كه از موجبات مهم عزت دنيا و آخرت و اعتلا و اعتبار جامعه است، ملازمت و مداومت داشته باش كه در حديث است: «به نماز و روزه بسيار شخص نظر نكنيد، بلكه به صدق و راستى او در گفتار و اداى امانت او نظر كنيد.»16 و از رسول اكرم، صلى الله عليه و آله و سلم، است كه فرمود: امّت من همواره در خير هستند، مادامى كه امانت را غنيمت و صدقه دادن را غرامت و خسارت نبينند; «لاتَزالُ اُمَّتى بِخَيْر مالَمْ تَرَالاَْمانَةَ مُغْنِماً وَ الصَّدَقَةَ مُغْرِماً».17
از دوستى با دشمنان خدا سخت پرهيز كن و در اين سه آيه پيوسته تأمل كن!
«لاتَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ الْيَومِ الاخِرِ يُوادّونَ مَنْ حادَّاللهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ كانُوا آباءَهُمْ أو أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشيرَتَهُمْ أُولئِكَ كَتَبَ فى قُلُوبِهِمُ الاْيمانَ».18
«قُلْ اِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ وَ إِخْوانُكُمْ وَ أَزْواجُكُمْ وَ عَشيرَتُكُمْ وَ أَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسادَها وَ مَساكِنُ تَرْضَوْنَها أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهاد فى سَبيلِهِ فَتَربَّصُوا حَتّى يَأْتِىَ اللهُ بِأَمْرِهِ وَ اللهُ لايَهْدِى الْقَوْمَ الْفاسِقينَ».19
«تِلْكَ الدّارُ الاْخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لايُريدونَ عُلُوّاً فِى الاَْرْضِ وَ لافَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينْ».20
و تلاوت قرآن را ترك مكن كه بر حسب روايات، قرآن، عهد خدا است و بايد شخص در اين عهد نظر كند و حداقل روزى پنجاه آيه از آن را قرائت نمايد.
از فايده و فضيلت تفكر در خلق آسمان و زمين، نفْس خود و همه آيات الهى، كه سبب مزيد معرفت و خداشناسى و بيدارى و آگاهى و ترقى روح و عقل مى شود، هيچ گاه غفلت مكن كه خداوند خردمندان را در قرآن به اين صفت توصيف و تعريف نموده است. و هم در قرآن مى فرمايد: «وَ فِى الاَْرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنينَ وَ فى أَنْفُسِكُمْ».21
مبادا از آنها باشى كه از نظر به ظاهر اين عالم، به باطن آن نمى رسند و به همين تماشا و سير ظاهرى جهان اكتفا كرده، مشمول اين آيه شريفه مى شوند:
«وَ كَاَيِّنْ مِنْ آيَة فِى السَّماواتِ وَ الاَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ».22
و در توسل به حضرات معصومين، عليهم السلام، و حضور در مجالس ذكر فضايل و مناقب و مصايب ايشان، خصوص مجالس روضه و تعزيه حضرت سيدالشهداء، عليه أفضل التحية و الثناء، كوتاهى ننما و اين مجالس را كه متضمن كمال روح و تهذيب نفس و كسب ثواب و اجر بسيار و ازدياد بصيرت و معرفت است مغتنم بشمار!
و خصوصاً ياد ولى نعمت حقيقى و آن آقايى كه همه نعمت هاى الهى و فيوض ظاهريه و باطنيه، از بركت وجود مقدس او به ما مى رسد; يعنى حضرت بقية الله، مولانا المهدى، ارواحنا فداه، را فراموش ننما و تا مى توانى با گفتار و كردار خود خوشنودى و مسرت خاطر شريف ايشان را فراهم نما!، براى تعجيل فرج و ظهور آن حضرت و نزديك شدن روزگار رهايى دعا كن و سعى كن كه از منتظران حقيقى و متعهد آن حضرت باشى!
بر صلوات بر محمد و آل محمد، صلوات الله عليهم اجمعين، مداومت داشته باش!
و اين حقيرِ فقيرِ سراپا تقصير را از دعاى خير و طلب مغفرت، حيّاً و ميّتاً، فراموش ننما!
فَاِنَّ اللهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلاّ بِاللهِ الْعَلِىِّ الْعَظيمْ وَ آخِرُ دَعْوانا أَنِ الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعاَلمينْ وَ صَلَّى اللهُ عَلى سَيِّدِنا مُحَمَّد وَ آلِهِ الطّاهِرينْ.
والسلام عليكم و رحمة الله
لطف الله صافى
1 . انعام ، آيه 153 ; و بدانيد كه اين راه راست و درست من است ، پس آن را در پيش گيريد ، و به راههاى ديگر نرويد كه شما را از راه او دور اندازد ; اين چنين به شما سفارش كرده است ، باشد كه تقوا پيشه كنيد ]و در امان مانيد[ .
2 . ابن ابى جمهور احسائى ; عوالى اللئالى ، ج 2 ، ص 51; آن كس كه پايان زندگيش به قيام شبانگاهان باشد، بهشت از آن اوست.
3 . ابن ابى جمهور احسائى ; عوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 80 ; راستى كه شما هرگز نتوانيد با اموال خويش عهده دار مردم گرديد، پس با اخلاقتان چنين باشيد.
4 . شورى ، آيه 23 ; بگو براى آن كار از شما مزدى نمى طلبم ، مگر دوستدارى در حق نزديكان ]اهل بيتم[.
5 . ابن ابى الجمهور احسائى ; عوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 80 ; اِنّى شافِعٌ يَوْمَ الْقِيامَةِ لاَِرْبَعَةِ اَصْناف وَ لَوْ جاءُوا بِذُنُوبِ اَهْلِ الدُّنْيا : رَجُلٌ نَصَرَ ذُرِيَّتى وَ رَجُلٌ بَذَلَ مالَهُ لِذُرِّيَتى عِنْدَ المَضيقِ وَ رَجُلٌ أَحَبُّ ذُرِّيَّتى بِالِّلسانِ وَ بِالْقَلْبِ وَ رَجُلٌ يَسْعى فى حَوائِجَ ذُرِّيَّتى اِذا طُرِّدُوا وَ شُرِّدُوا .
6 . ابن ابى جمهور احسائى ; عوالى اللئالى ، ج 1 ، ص 358 ; هر كس، فقيهى را احترام كند، در روز قيامت به ملاقات خداوند، در حالى نايل گردد كه پروردگارش از او خشنودست و هر كس فقيهى را سبك شمرد، در قيامت، خدايش را در حالى مى بيند كه از او خشمگين است.
7 . سوره بقره ، آيه 159 .
8 . ابن ابى جمهور احسائى ; عوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 70 ; آنگاه كه در امت من بدعتها پديدار گشت ، پس بر عالم (دينى) است كه دانسته هاى خويش را بيان كند و اگر چنين نكرد، پس لعنت خدا بر او باد.
9 . مجلسى ، محمّد باقر ; بحارالانوار ، ج 70 ، ص 74 .
10 . بقره ، آيه 152 ; پس مرا ياد كنيد ، تا شما را ياد كنم .
11 . ابراهيم ، آيه 7 ; اگر شكر كنيد بر نعمت شما مى افزايم ، و اگر كفران بورزيد ]بدانيد كه[ عذاب من سخت و سنگين است .
12 . مفيد ; ارشاد ، ج 2 ، ص 165 .
13 . زمر ، آيه 60 ; ]به آنان گويند[ آيا منزلگاه متكبّران در جهنّم نيست ؟
14 . كنز العمّال ، ص 228 ; كسانى كه در اين دنيا مال اندوزند ، در آخرت دستشان تهى است .
15 . صدوق ، معانى الاخبار ، ص 398 .
16 . كلينى ، محمّد ; كافى ، ج 2 ، ص 105 ; قالَ الصّادِقُ ، عليه السلام : لاتَنْظُرُوا إلى طُولِ رُكُوعِ الرَّجُلِ وَ سُجُودِهِ ، فَاِنَّ ذلِكَ شَىْءٌ اعْتادَهُ ، فَلَوْتَرَكَهُ ،اِسْتَوْحَشَ لِذلِكَ وَ لكِنْ اُنْظُرُوا إلى صِدْقِ حَديثِهِ وَ اَداءِ اَمانَتِهِ.
17 . عاملى ، حرّ ; وسائل الشيعة ، ج 16 ، ص 459 .
18 . مجادله ، آيه 22 ; قومى نيابى كه به خداوند و روز بازپسين ايمان داشته باشند و با كسانى كه با خداوند و پيامبر او مخالفت مىورزند ، دوستى كنند ، ولو آنكه پدرانشان يا فرزندانشان يا برادرانشان يا خاندانشان باشند . اينانند كه ]خداوند[ در دلهايشان ]نقش[ ايمان نگاشته است .
19 . توبه ، آيه 24 ; بگو اگر پدرانتان و پسرانتان و برادرانتان و همسرانتان و خاندانتان و اموالى كه به دست آورده ايد و تجارتى كه از كسادش مى ترسيد ، و خانه هايى كه خوش داريد ، در نزد شما از خداوند و پيامبرش و جهاد در راهش عزيزتر است ، منتظر باشيد تا خداوند فرمانش را به ميان آورد ، و خداوند، نافرمان را هدايت نمى كند .
20 . قصص ، آيه 83 ; اين سراى آخرت است ، آن را براى كسانى كه در روى زمين نمى خواهند سركشى و تبهكارى كنند ، مقرر داشته ايم ، و سرانجام نيك، از آن پرهيزگاران است .
21 . ذاريات ، آيات 20 و 21 ; و در زمين مايه هاى عبرتى براى اهل يقين هست و نيز در وجود خودتان .
22 . يوسف ، آيه 105 ; و چه بسيار نشانه ]و مايه عبرت[ در آسمانها و زمين هست كه بر آنان مى گذرند و هم آنان از آنها رويگردانند .
