محضر مرجع عاليقدر، حضرت آيت الله العظمى حاج شيخ لطف الله صافى (دام ظله الشريف)

با سلام!

با توجه به اينكه جنابعالى با بزرگان زيادى مأنوس بوده ايد، مستدعى است نصيحتى را كه راهگشاى سعادت دارين باشد، مرقوم فرماييد كه: «فَاِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنينَ.»¹

بسم الله الرّحمن الّرحيم

عالم و هر چه در آن است و همه حوادثى كه در آن واقع مى شود، گردش سال و گذشت عمر و شب و روز، زمين و آسمان، فقر و توانگرى، تندرستى و بيمارى، جوانى و پيرى، زندگى و مرگ، ذلت و عزت و هر چه را مى بينيم و پيدايش هر چيز و نشو و نماى آن و تغييراتى كه در آن پيدا مى شود، تا مرگ و فناى آن، همه پند و نصيحت است.

اگر نظر انسان، نظر عبرت باشد و از ظاهر دنيا، باطن آن را بشناسد، نگاهش به هر چيزى و هر پديده اى او را از جهات متعدد هشيار و بيدار مى سازد و در هر ذرّه اى از ذرّات عالمِ امكان و هر برگى از برگهاى درختان، ابوابى از معرفت و راههايى براى نيل به سعادت مى يابد; به شرط اينكه در زمره آنان باشد كه: «وَ يَتَفَكّروُنَ فى خَلْقِ السَّماواتِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلاً»² در شأن آنها است و از مردمانى كه وصف آنها «لَهُمْ قُلُوبٌ لايَفْقَهُونَ بِها وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لايُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ اذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها»³ است، نباشد.

بنابراين، كتاب تكوين ـ سراسرش و تمام ذرّاتش، كلمات، آيات و حروفش ـ پُر است از موعظه و نصيحت; به شرط اينكه، شخص، سواد خواندن آن و عقل فهم معانى آن را داشته باشد.

كتاب بزرگ وحى و تشريع قرآن مجيد نيز مثل همان كتاب تكوين، متضمّن هدايت، نصيحت و ارشاد است. هر چه انسان آن را بيشتر بخواند و در معانى آيات آن بيشتر تأمل كند، به مواعظ و نصايح بيش و بيشتر راهنمايى مى شود. شما در هر رشته اى نصيحت بخواهيد مى توانيد از اين كتاب اعظم آسمانى دريافت كنيد.

اوصاف عبادالرّحمن را در سوره مباركه فرقان بخوانيد.

تعليمات اخلاقى و اجتماعى را در مثل سوره اسرى، آيات 22 تا 39، قرائت كنيد. آيات بشارت و انذار آن، همه نصيحت و هشدار دهنده است. بيان اوصاف مؤمنين، اصحاب ميمنه، اصحاب يمين و اصحاب شمال، آموزنده و نصحيت است. قصص قرآن، سرگذشت انبيا و رجال الهى و سوء عاقبت كفّار، ارباب معاصى، فراعنه و جباران، پند و اندرز و هدايت به صراط مستقيم است; همه را بخوانيد و پيوسته تكرار كنيد و در مضامين آنها تأمل نماييد. در مثل اين آيات كريمه تأمل كنيد و سعى كنيد به حقيقت مفاد آنها برسيد: «تِلْكَ الدّارُ الاخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لايُريدُونَ عُلُوّاً فِى الاَرْضِ وَ لافَساداً وَ الْعاقِبةُ لِلْمُتَّقينَ»⁴، «وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ اَلحَيوةِ الدُّنْيا كَماء اَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ الاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشيماً تَذَرُوهُ الرِّياحُ وَ كانَ اللهُ عَلى كُلِّ شَىء مُقْتَدِراً»⁵ ، «فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّة خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّة شَرّاً يَرَهُ»⁶، «وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَة فِى السَّماواتِ وَ الاَرْضِ يَمُرّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضوُنَ»⁷، «كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنّات وَ عُيون وَ زُروع وَ مَقام كَريم وَ نَعْمَة كانُوا فيها فاكِهين»⁸، «أَفَرَأَيْتَ اِنْ مَتَّعْناهُمْ سِنينَ ثُمَّ جاءَهُمْ ماكانوا يُوعَدُونَ ما اَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يُمَتَّعُونَ».⁹

خلاصه، قرآن نورى است كه اگر از آن روشنى طلب شود، همه تاريكيها را از ميان مى برد. اگر به زبان عربى، آشنايى نداريد، تفسير اين آيات را در تفاسير فارسى، مثل منهج الصادقين و تفسير ابوالفتوح رازى ، بخوانيد.

همراه با قرآن، مواعظ و نصايح رسول خدا، صلى الله عليه و آله، و مواعظ اميرالمؤمنين، عليه السلام، را در نهج البلاغه و كتابهاى ديگر، و نصايح ساير ائمه معصومين، عليهم السلام، را كه حاملان علوم قرآن و مفسران حقيقى كتاب خدا مى باشند، بخوانيد.

سعى كنيد در حدّى كه مى توانيد، حقوق برادران و خواهران ايمانى را رعايت كنيد; براى قضاى حوايج مردم، خصوصاً طبقات ضعيف تلاش كنيد; حضور در جماعات و جلسات دينى و مذهبى را ترك نكنيد.

توفيق به نماز شب را بسيار مهم و مغتنم بدانيد و از ياد خدا در هر حال غافل نباشيد; شبهاى جمعه دعاى كميل و روزهاى آن، دعاى ندبه را بخوانيد.

سخت تر از آنچه شخص در امور مالى، از شريك و طرف معامله خود حساب مى خواهد، خودتان به دقت، به حساب كارهاى خودتان برسيد كه فرمودند: «لَيْسَ مِنّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ فى كُلِّ يَوْم فَاِنْ عَمِلَ حَسَناً اسْتَزادَاللهُ وَ اِنْ عَمِلَ سَيّئاً اسْتَغْفِرِاللهُ مِنْهُ و تابَ اِلَيْهِ»¹⁰ .

نيت خود را خالص كنيد و خود را به هيچ كس و هيچ چيز، جز خدا و ثواب خدا نفروشيد.

با حضرت بقية الله، قطب عالم امكان، ارواح العالمين له الفداء، ارتباط قلبى را مستمر بداريد. فراموش نكنيد كه رعيت آن حضرت و تحت ولايت آن حضرت هستيم. هر چه بتوانيم كارهاى خودمان را به حساب ايشان و خدمت به اهداف و مقاصد بلند ايشان، كه اعلاء كلمه اسلام و عزت مسلمين است، بگذاريم و همه دوستان، شيعيان و منتظران ظهور آن بزرگوار را صميمانه دوست بداريم.

اميد است سعادتمند باشيد و به مقامات عاليه، كه فقط با پيروى از اهل بيت، عليهم السلام، حاصل مى شود، نايل گرديد.

خداوند، شما و ما و همه مؤمنين را، از گرفتار شدن در دامهاى شياطين انسى و جنّى و اهل بِدَع، حفظ فرمايد.

اگر در مظان اجابت دعوات، حقير را از دعاى خير، مخصوصاً براى سلامتى ايمان، حسن عاقبت و توفيق فراموش ننماييد، بسيار متشكر خواهم بود.

والسلام عليكم و رحمة الله و بركاته

لطف الله صافى

---

1 . ذاريات ، آيه 55 ; اندرز ، مؤمنان را سود دهد .
2 . آل عمران ، آيه 191 ; و در آفرينش آسمانها و زمين مى انديشند كه پروردگارا اين را بيهوده نيافريده اى !
3 . اعراف ، آيه 179 ; دلهايى دارند كه با آن در نمى يابند ، و ديدگانى دارند كه با آن نمى بينند ، و گوشهايى دارند كه با آن نمى شوند .
4 . قصص ، آيه 83 ; اين سراى آخرت است ، آن را براى كسانى كه در روى زمين نمى خواهند سركشى و تبهكارى كنند ، مقرّر داشته ايم ، و سرانجام نيك، از آن پرهيزكاران است .
5 . كهف ، آيه 45 ; و براى آنان زندگى دنيوى را به آبى مثل بزن كه آن را از آسمان نازل كنيم و به آن گل و گياه زمين آميزد ، و سرانجام خرد و خوار شود كه بادها پراكنده اش كنند ، و خداوند بر هر كارى تواناست .
6 . زلزال ، آيات 7 و 8 ; پس هر كس همسنگ ذرّه اى، عمل خير انجام داده باشد ، ]پاداش[ آن را مى بيند و هر كس همسنگ ذرّه اى عمل ناشايست انجام داده باشد ، ]كيفر[ آن را مى بيند .
7 . يوسف ، آيه 105 ; و چه بسيار نشانه ]و مايه عبرت[ در آسمانها و زمين هست كه بر آن مى گذرند و هم آنان از آنها رويگردانند .
8 . دخان ، آيات 25 ، 26 ، 27 ; چه بسيار باغها و چشمه ساران از خود باقى گذاردند ، و ]نيز [كشتزارها و خانه هاى نيكو و نعمتى كه در آن خوش و خرّم بودند .
9 . شعرا ، آيات 205 ، 206 و 207 ; ملاحظه كن كه اگر سالها برخوردارشان سازيم ، پس از آنچه بيمشان داده ايم ، به سراغ آنان آيد ، آن برخورداريشان به كار آنان نيايد .
10 . كلينى ، محمّد ; كافى ، ج 2 ، ص 453 .